vedāṃta ḍiṃḍimaḥ
vedāṃtaḍiṃḍimāstatvamekamuddhoṣayaṃti yat |
āstāṃ purastāṃtattejo dakṣiṇāmūrtisaṃjñitam || 1
ātmā’nātmā padārthau dvau bhoktṛbhogyatvalakṣaṇau |
brahmevā”tmāna dehādiriti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 2
jñānā’jñāne padārthoṃ dvāvātmano baṃdhamuktidau |
jñānānmukti nirbaṃdho’nyaditi vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 3
jñātṛ jñeyaṃ padārthau dvau bhāsya bhāsakalakṣaṇau |
jñātā brahma jagat jñeya miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 4
sukhaduḥkhe padārthau dvau priyavipriyakārakau |
sukhaṃ brahma jagahuḥkha miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 5
samaṣṭivyaṣṭirūpau dvau padārthau sarvasaṃmatau |
samaṣṭirīśvaro vyaṣṭirjīvo vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 6
jñānaṃ karma padārthau dvau vastukatrātma taṃtrakau |
jñānānmokṣo na karmabhya iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 7
śrotavyā’śravyarūpī dvau padārthoṃ sukhaduḥkhadau |
śrotavyaṃ brahma naivā’nya diti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 8
ciṃtyā’ciṃtye padāthau dvau viśrāṃti śrāṃtidāyakau |
ciṃtyaṃ brahma paraṃ nā’nya diti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 9
dhyeyā’dhveye padārthau dvau dvau dhīsamādhyasamādhidau |
dhyātavyaṃ brahma naivā’nya diti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 10
yogino bhogino vā’pi tyāgino rāgiṇo’pi ca |
jñānānmokṣo na saṃdeha iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 11
na varṇāśrama saṃketaiḥ na kopāsanādibhiḥ|
brahmajñānaṃ vinā mokṣaḥ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 12
asatyassarvasaṃsāro rasāmāsādidūṣitaḥ |
upekṣyo brahma vijñeya miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 13
vṛthā kriyāṃ vṛthā’lāpān vṛthāvādān manorathān |
tyatvaikaṃ brahma vijñeya miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 14
sthito brahmātmanā jīvo brahma jīvātmanā sthitam |
iti saṃpaśyatāṃ mukti riti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 15
jīvo brahmātmanā jñeyo jñeyaṃ jīvātmanā param |
muktista daikyavijñāna miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 16
sarvātmanā paraṃ brahma śroturātmatayā sthitam |
nā”yāsa stava vijñaptau iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 17
aihikaṃ cā”mudhmikaṃ ca tāpāṃtaṃ karmasaṃcayam |
tyatvā brahmaiva vijñeya miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 18
advaitadvaitavādau dvau sūkṣmasthūladaśāṃ gatau |
advaitavādānmokṣassyā diti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ ||19
karmiṇo vinivartaṃte nivartaṃta upāsakāḥ|
jñānino na nivartaṃte iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 20
parokṣā’satphalaṃ karmajñānaṃ pratyakṣasatphalam |
jñānamevā’bhyasettasmāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ ||21
vṛthā śramo’yaṃ viduṣā vṛthā’yaṃ-karmiṇāṃ śramaḥ |
yadi na brahmavijñānaṃ iti || vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 22
alaṃ yāgairalaṃ yogairalaṃ bhogai ralaṃ dhanaiḥ |
parasminbrahmaṇi jñāta iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ ||23
alaṃ vedairalaṃ śāstrairalamaṃ smṛtipurāṇakaiḥ |
paramātmani vijñāte iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 24
narcā na yajuṣo’rtho’sti na sānnartho’ti kaścana |
jāte brahmātmavijñāne iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 25
karmāṇi cittaśuddhyarthaṃ maikāgryārtha mupāsanam |
mokṣārthaṃ brahmavijñāna miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 26
saṃcitāgāmikarmāṇi dahyaṃte jñānakarmaṇā |
prārabdhānubhavānmokṣa iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 27
na puṇyakarmaṇā vṛddhiḥ na hāniḥ pāpakarmaṇā |
nityāsaṃgātmaniṣṭhānāmiti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 28
dṛgdṛśyau dvau padārthau tau parasparavilakṣaṇau |
dṛgbrahma dṛśyaṃ māyā syāditi vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 29
avidyopādhiko jīvo māyopādhika īśvaraḥ |
māyā’vidyāguṇātītaḥ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 30
buddhipūrvā’buddhipūrvakṛtānāṃ pāpakarmaṇām |
prāyaścittamahojñāna miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 31
sākāraṃ ca nirākāraṃ nirguṇaṃ ca guṇātmakam |
tattvaṃ tatparamaṃ brahma iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 32
dvijatvaṃ vidhyanuṣṭhānāt vipratvaṃ vedapāṭhataḥ |
brāhmaṇyaṃ brahmavijñānāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 33
sarvātmanā sthitaṃ brahma sarvaṃ brahmātmanā sthitam |
na kāryaṃ kāraṇādbhinna miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 34
sattāsphuraṇasaukhyāni bhāsaṃte sarvavastuṣu |
tasmādbrahmamayaṃ sarva miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 35
avasthātritayaṃ yasya krīḍābhūmitayā sthitam |
tadeva brahma jānīyāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 36
yannā”dau yaśca nā’styaṃte tanmadhye bhātamapyasat |
ato mithyā jagatsarvamiti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 37
yadastyādau yadastyaṃte yanmadhye bhāti tatsvayam |
praukamidaṃ satya miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 38
puruṣārthatrayāviṣṭāḥ puruṣāḥ paśavo dhṛvam |
mokṣārthī puruṣaḥ śreṣṭhaḥ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 39
ghaṭakuḍyādikaṃ sarvaṃ mṛttikāmātrameva ca |
tathā brahma jagatsarva miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 40
ṣaṇṇihatya trayaṃ hitvā dvayaṃ bhisvā’khilāgatim |
ekaṃ buddhā”śrute mokṣa miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 41
bhitvā ṣaṭ paṃca bhittvā’tha bhiśvā’tha caturakhikam |
dvayaṃ hitvā śrayedeka miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 42
deho nāha mahaṃ dehī dehasākṣīti niścayāt |
janmamṛtyupahīṇo’sau iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 43
prāṇonāhamahaṃ devaḥ prāṇassākṣīti niścayāt |
kṣutpipāsopaśāṃti ssyāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 44
mano nā’ha mahaṃ devo manassākṣīti niścayāt |
śokamohāpahānirasyāt vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 45
buddhirnā’hamahaṃ devo buddhisākṣīti niścayāt |
kartṛbhāvanirvṛttissyāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 46
nājñānaṃ syāmahaṃ devo’jñānasākṣīti niścayāt |
sarvānarthanivṛttisyāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 47
ahaṃ sākṣīti yo vidyāt vivicyaivaṃ puna: punaḥ |
sa eva mukto’sau vidvān iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 48
nāhaṃ māyā na tatkāryaṃ na sākṣī paramo’smyaham |
iti nissaṃśayajñānāt muktirve vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 49
nā’haṃ sarva mahaṃ sarvaṃ mayi sarvamiti sphuṭam |
jñāte tatve kuto duḥkha miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 50
dehādipaṃcakośasthā yā sattā pratibhāsate |
sā sattāsstmā na saṃdeha iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 51
dehādipaṃcakośasthā yā sphūrti ranubhūyate |
sā sphūrtirātmā naivā’nya diti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 52
dehādipaṃcakośasthā yā prītiranubhūyate |
sā prītirātmā kūṭasthaḥ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 53
vyomādipaṃcabhūtasthā yāsattā bhāsate nṛṇām |
sā sattā paramaṃ brahma iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 54
vyomādipaṃcabhūtasthā yā cidekā’nubhūyate |
sā cideva paraṃ brahma iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 55
vyomādipaṃcabhūtasthā yā prītiranubhūyate |
sāprītireva brahma syāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 56
dehādikośagā sattā yā sā vyomādibhūtagā |
māno’bhāvānna tadbhedaḥ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 57
dehāvikośagā sphūrtiryā sā vyomādibhūtagā |
māno’bhāvā na tadbheda iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 58
dehādikośagā prītiryā sā vyomādibhūtagā |
mānā’bhāvā nna tadbheda iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 59
saccidānaṃdarūpatvāt brahmaivā’tmā na saṃśayaḥ|
pramāṇakoṭisaṃghānāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ||60
na jīvabrahmaṇorbhedaḥ sattārūpeṇa vidyate|
sattābhede na mānaṃ syāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ||61
na jīvabrahmaṇorbhedaḥ sphūrtirūpeṇa vidyate |
sphūrtibhede na mānaṃ syāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ ||62
na jīvabrahmaṇorbhedaḥ priyarūpeṇa vidyate |
priyabhede na mānaṃ syāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 63
na jīvabrahmaṇorbhedo nānā rūpeṇa vidyate |
nāmno rūpasya mithyātvāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 64
na jīvabrahmaṇorbhedaḥ piṃḍabrahmāṃḍabhedataḥ |
vyaṣṭessamaṣṭerekatvāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 65
brahma satyaṃ jaganmithyā jīvo brahmaiva nā¶ḥ |
jīvanmuktastu tadvidvān iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 66
na nāmarūpe niyate sarvatra vyabhicārataḥ |
anāmarūpaṃ sarvaṃ syāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 67
anāmarūpaṃ sakalaṃ sanmayaṃ cinmayaṃ param |
kuto bhedaḥ kuto baṃdhaḥ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 68
na tattvātkathyate loko nāmādyairvyabhicārataḥ|
vaṭurjaraṭha ityādyai riti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 69
nāmarūpātmakaṃ viśvamiṃdrajālaṃ vidurbudhāḥ |
anāmatvādayuktatvāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 70
abhedadarśanaṃ mokṣaḥ saṃsāye bhedadarśanam |
sarvavedāṃtasiddhāṃtaḥ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 71
na matābhiniveśitvāt na bhāṣāveśamātrataḥ |
mukti rvinā”tmavijñānāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 72
na kāsyapratiṣiddhābhiḥ kriyābhi mokṣavāsanā |
īśvarānugrahātsā syāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 73
avijñāte janma naṣṭaṃ vijñāte janma sārthakam |
jñāturātmā na dūre syāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 74
daśamasya parijñānenā”yāso’sti yathāḥ tathā |
svastha brahmātmavijñāne iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 75
upekṣyopādhikān doṣān gṛhyaṃte viṣamā yathā |
upekṣya dṛśyaṃ ya dbrahma iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 76
sukhamalpaṃ bahuḥ kleśoviṣayamāhiṇāṃ nṛṇām |
anaṃtaṃ brahmaniṣṭhānāṃ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 77
dhanairvā dhanadaiḥ putraiḥ dārāgārasahodaraiḥ |
dhṛvaṃ prāṇaharairduḥkhaṃ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 78
supte rutthāya suptyaṃtyaṃ brahmaikaṃ praviciṃtyatām |
nātidūre nṛṇāṃ mṛtyuḥ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 79
paṃcānāmapikośānāṃ māyā’narthāvyayocitā |
tatsākṣi brahma vijñāna miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 80
daśamatvaparijñāne nanajñasya yathā sukham |
tathā jīvasya satprāptau iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 81
navabhyo’sti paraṃ pratyaknasa veda paraṃ param |
tadvijñānādbhavetturyā mukti rvedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 82
navā”bhāsānavajñatvāt navopādhīnnavātmanā |
mithyā jñātvā’vaśiṣṭe tu maunaṃ vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 83
parame brahmaṇi svasmin pravilāpyā’khilaṃ jagat |
gāyanadvatamānaṃdaṃ āste vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 84
pratilomānulomābhyāṃ viśvāropāpavādayoḥ |
ciṃtane śiṣyate tatvaṃ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 85
nāmarūpābhimānasthāt saṃsārasarvadehinām |
saccidānaṃdadṛṣṭistyāt muktirvedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 86
sacidānaṃdasatyatve mithyātve nāmarūpayoḥ|
vijñāte kimidaṃ jñeyaṃ iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ || 86
sālaṃbanaṃ nirālaṃbaṃ sarvālaṃbāvalaṃbitam |
ālaṃbenā’khilālaṃba miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 88
na kuryā nna vijānīyāt sarvaṃ brahmetyanusmaran |
yathā sukhaṃ tathā tiṣṭhet iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 89
svakarmapāśavaśagaḥ prājño’nyo vā jano dhruvam |
prājñassukhaṃ nayetkāla miti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 90
na vidvān saṃtape cittaṃ karaṇākaraṇe dhruvam |
sarvamātmeti vijñānāt iti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ. || 91
naivāssbhāsaṃ spṛśetkarmamithyopādhimapi svayam |
kuto’dhiṣṭhānamatyacchamiti vedāṃtaḍiṃḍimaḥ|| 92
aho’smāka malaṃ mohairātmā brahmeti nirbhayam |
śrutibherīravo’dyā’pi śrūyate śrutiraṃjanaḥ || 93
vedāṃtabherījhavāraḥ prativādibhayaṃkaraḥ |
śrūyatāṃ brāhmaṇaiḥ śrīmaddakṣiṇāmūrtyanugrahāt || 94
iti śrīmatparamahaṃsa parivrājakācārya śrīmacchaṃkara-
bhagavatpūjyapādakṛtiṣu vedāṃtaḍiṃḍimaḥ||