dhanyāṣṭakaṃ
(praharṣaṇīvṛttaṃ -)
tajjñānaṃ praśamakaraṃ yadiṃdriyāṇāṃ
tajjñeyaṃ yadupaniṣatsu niścitārtham |
te dhanyā bhuvi paramārthaniścitehāḥ
śeṣāstu bhramanilaye paribhramaṃtaḥ || 1||
(vasaṃtatilakāvṛttaṃ -)
ādau vijitya viṣayānmadamoharāga-
dveṣādiśatrugaṇamāhṛtayogarājyāḥ |
jñātvā mataṃ samanubhūyaparātmavidyā-
kāṃtāsukhaṃ vanagṛhe vicaraṃti dhanyāḥ || 2||
tyaktvā gṛhe ratimadhogatihetubhūtāṃ
ātmecchayopaniṣadartharasaṃ pibaṃtaḥ |
vītaspṛhā viṣayabhogapade viraktā
dhanyāścaraṃti vijaneṣu viraktasaṃgāḥ || 3||
tyaktvā mamāhamiti baṃdhakare pade dve
mānāvamānasadṛśāḥ samadarśinaśca |
kartāramanyamavagamya tadarpitāni
kurvaṃti karmaparipākaphalāni dhanyāḥ || 4||
tyaktvīṣaṇātrayamavekṣitamokṣamargā
bhaikṣāmṛtena parikalpitadehayātrāḥ |
jyotiḥ parātparataraṃ paramātmasaṃjñaṃ
dhanyā dvijārahasi hṛdyavalokayaṃti || 5||
nāsanna sanna sadasanna mahasannacāṇu
na strī pumānna ca napuṃsakamekabījam |
yairbrahma tatsamamupāsitamekacittaiḥ
dhanyā virejurittarebhavapāśabaddhāḥ || 6||
ajñānapaṃkaparimagnamapetasāraṃ
duḥkhālayaṃ maraṇajanmajarāvasaktam |
saṃsārabaṃdhanamanityamavekṣya dhanyā
jñānāsinā tadavaśīrya viniścayaṃti || 7||
śāṃtairananyamatibhirmadhurasvabhāvaiḥ
ekatvaniścitamanobhirapetamohaiḥ |
sākaṃ vaneṣu vijitātmapadasvarupaṃ
tadvastu samyaganiśaṃ vimṛśaṃti dhanyāḥ || 8||
(mālinīvṛttaṃ -)
ahimiva janayogaṃ sarvadā varjayedyaḥ
kuṇapamiva sunārīṃ tyaktukāmo virāgī |
viṣamiva viṣayānyo manyamāno duraṃtān
jayati paramahaṃso muktibhāvaṃ sameti || 9||
(śārdūlavikrīḍitavṛttaṃ -)
saṃpūrṇaṃ jagadeva naṃdanavanaṃ sarve’pi kalpadrumā
gāṃgaṃ vari samastavārinivahaḥ puṇyāḥ samastāḥ kriyāḥ |
vācaḥ prākṛtasaṃskṛtāḥ śrutiśirovārāṇasī medinī
sarvāvasthitirasya vastuviṣayā dṛṣṭe parabrahmaṇi || 10||
|| iti śrīmad śaṃkarācāryaviracitaṃ dhanyāṣṭakaṃ samāptam